There's a crack in everything, that's how the light gets in (L.Cohen)
Na drie maanden verschijnen er overal barsten in onze kamer: onder de ramen, in een hoek, in het midden van een muur en boven de deuren. De deur past niet meer in de deurlijst. Het houten frame heeft zich droog getrokken gezet in een bocht, waardoor de badkamerdeur niet meer dicht kan. Doordat mijn naaimachine steeds dicht slaat op de spoel, hangen er nog geen gordijnen voor de ramen. Een paar vochtplekken van de wilde stormnacht en sleepsporen van de zware houten kasten geven de geschilderde vloer een ietwat gevlekt en geschramd gezicht.
Toch voelt de kamer als thuis. De ruimte voelt harmonieus, gezellig en warm en ik geniet ervan te rommelen in de kamer, zomaar wat te knutselen, te koken of te lezen. Af en toe komen vogeltjes op de burglarproof aan ons raam zitten fluiten en op ons dak is vaak geritsel. Buiten verwarmt de zon het zand in zachte kleuren. De kruinen van de bomen dansen in de helderblauwe lucht die zich naargelang het uur vult met kinderstemmen of zangerige oproepen tot gebed. Overal zit leven.Gekko’s schieten
schichtig weg over de grillige muren rond het domein, een koppel rode libellen en
vlinders dartelen rond de auto en de enige boom op het domein. Op de daken, de
elektriciteitsdraden en de waslijn komen vogels rusten of ze pikken in het
afval en puin dat rondslingert over het domein. Er is die grote grappige vogel in zijn witte
onderhemd, maar ook veel kleine die op onze duiven en mussen lijken. Een geitje
komt vaak op bezoek, ze knabbelt de laagste blaadjes van de boom voor ons raam
en geeft speels kopjes als we haar aaien. De zeug en haar biggen blijven langs
de kant van de weg zoeken naar eten, maar we horen ze wel knorren. In het
cassavaveld en de overwoekerde bouwgrond naast het huis verbergen zich slangen
tussen het opschietende onkruid. Die wagen zich gelukkig niet gauw in de buurt
van het huis, anders worden ze met man en macht doodgeknuppeld.
Sinds een maand of wat is het belangrijkste leven daar
buiten de nest van Lady, vijf koddige hondjes die in het hol slapen, achter hun
mama trippelen of voorzichtig alle geuren en vormen rondom het hol verkennen. De
puppy’s trekken de aandacht van kinderen uit de buurt, die nieuwsgierig in
kleine groepjes door de poort glippen en rond het hol verzamelen om naar ze te kijken.
Af en toe komt iemand vragen of die er eentje mag hebben. Eerst waren ze met
zes. Maar één van Yankoba’s voetbalvriendjes raakte een hondje hard met de bal
en het was gestorven, zo zeiden ze. Een paar dagen later lag er plots een ander
puppy’tje op het terrein te jammeren, weggekropen onder een stuk hout. Het was
opvallend kleiner dan de andere en jankte zacht. Ze zeiden dat iemand het hier
was komen droppen. Misschien in de hoop dat Lady ook dit dropje zou zogen. Maar
het lag weg te kwijnen en voor we het melk konden kopen was het plots weer
verdwenen.
Ebou had het druk met werk, solliciteren en examens de afgelopen weken, zo druk dat hij nauwelijks sliep. Toch komt hij elke avond wel even aankloppen en vragen hoe onze dag was. Ondertussen groeide Fatima’s buik buiten proportie. Het is onduidelijk hoe lang ze al voorbij de uitgerekende datum was, maar dat leken ze beiden niet onrustwekkend te vinden. Op een middag verdwenen ze stilletjes met de auto. Toen we de volgende middag nog niets gehoord hadden, belde ik Ebou. Hij klonk onrustig. De baby woog meer dan vier kilo en het zou dan toch een keizersnee worden. ’s Avonds horen we dat Fatima een gezonde jongen ter wereld bracht en dat alles goed ging met moeder en kind.
Net voor Kerstmis liep het huis leeg. Fatima ging met de
baby rechtstreeks van het ziekenhuis bij haar mama in Fajikunda wonen. Ze zou
daar een maand blijven, samen met eerstgeborene grote broer Habib en Yankhoba.
Musu profiteerde van de vakantie om hen allen te gaan bezoeken en aangezien
Ebou en Fatou overdag moeten werken, blijven we hier over met zijn tweeën. Af
en toe komt iemand informeren naar Fatima, de baby en de name giving ceremony.
Traditioneel vindt deze plaats 7 dagen na de geboorte. Een plukje haar wordt
weggeschoren en de imam fluistert de gekozen naam met een vers van de Koran in
het oor van de baby. Ik weet dat Ebou in januari of februari een groot feest
plant niet enkel om het nieuwe leven te vieren, maar ook het traditionele
huwelijksfeest. De baby moet gelukkig niet zo lang wachten op een naam, die
kreeg deze eerder al in het ziekenhuis: Ebrima of Ebou Junior.
De rust komt op een goed moment. Ook Musa en ik nemen een
week kerstvakantie. Wandelen, knutselen, koekjes bakken, spelletjes spelen,
lezen of even Netflixen. Heerlijk samen met zijn tweeën. Ondertussen dromen we
luidop van volgend schooljaar. Voor Musa is het al van bij de aankomst duidelijk
dat hij na dit jaar terug naar België wil. Hij had in de eerste plaats voor
deze ervaring getekend omdat hij dan niet naar school hoefde, maar thuisonderwijs
zou krijgen. Niet zozeer omdat hij hongerig was naar het leven en de cultuur
hier, dat vond ik vooral belangrijk.
Voor mij lag wat er na dit jaar zou gebeuren volledig open. Eén
ding was duidelijk bij vertrek: mijn job als leerkracht bij PORTUS had ik na
dertien jaar in schoonheid afgerond en het was niet mijn bedoeling om terug
daar te gaan lesgeven, hoezeer ik ook van de waardering, samenwerking en
vriendschap met collega’s genoten had. Ik wou opnieuw beginnen, uit de
comfortzone en weer kunnen groeien. Door dit jaar te nemen had ik voor mezelf
de ruimte gecreëerd om vrij te kiezen welk leven ik wilde leiden. Ik kon ervoor
kiezen om hier iets op te bouwen, in Gambia of in Senegal. Maar als Musa niet
wilde blijven, zou ik hem dan volledig aan zijn vader kunnen toevertrouwen en
mijn eigen weg vervolgen?
Al twintig jaar blijft Afrika me roepen in de vorm van droombeelden,
vage verlangens, herinneringen aan een staat van zijn die natuurlijk was, als
vanzelf ging, weggezogen uit mijn hoofd gecenterd in mijn lichaam en in de
aarde. Op mijn verlanglijstjes, visionboards, in mijn dagboeken kwam steeds
opnieuw die droom terug van een socio-educatief, creatief & therapeutisch
project met kinderen. Toen Musa kwam en toen ik uiteenging met zijn vader,
bleef ik de roep horen. Meermaals kreeg ik dezelfde boodschap tijdens een ceremonie
of ademreis: dwingend als in “Je moet vertrekken” en hartverscheurend duidelijk
de angst “Je kan Musa niet meenemen”. En dan lag de weg vorig jaar plots open. Het
was wonderlijk hoe gemakkelijk alles was gegaan sinds de beslissing een
schooljaar verlof te vragen, mijn huisje te verhuren en al mijn spullen een
nieuwe bestemming te geven. Alles klopte en Musa ging vlot om met alle
veranderingen.
Eenmaal hier deed Musa’s verzet om zich echt over te geven
aan de Gambiaanse ervaring (“Ik hoef geen vrienden te maken, want ik ga toch
niet blijven.”) en mijn verlangen om gehoor te geven aan die roep, me in een
intense tweestrijd belanden: twijfel, schuld- en schaamtegevoelens over de
gedachte om Musa los te laten. Musa heeft mijn leergierigheid niet geërfd en hij houdt niet van schoolwerk. Hij wil zo snel mogelijk zelfstandig zijn, liefst dezelfde job als zijn
vader uitoefenen en eindelijk kunnen autorijden in één van de chique auto’s die
op zijn lijstje staan. Hij is ook creatief en zorgzaam als ik, maar het zijn
niet de kernkwaliteiten rond dewelke hij zijn schoolse en professionele leven
wil opbouwen.
Via de testen op onderwijskiezer.be komen we overduidelijk
uit bij een beroepsopleiding in de harde sector: constructie, mechanica,
houtbewerking of elektronica. Als hij een richting in de B-stroom zou volgen,
zou hij weinig ondersteuning nodig hebben bij schoolwerk. Hij zou bij zijn papa
kunnen wonen. Ik had de eerste elf jaar van zijn leven grotendeels alleen voor
hem gezorgd en nu was het misschien tijd dat zijn vader de fakkel overnam, hij had zijn
vader ook meer nodig in zijn leven nu als rolmodel. Ik zou hem elke dag kunnen
bellen en van hieruit steunen. Hij zou samen met een vriend uit Waasmunster
naar WeTech kunnen fietsen, een school op zijn maat in Sint-Niklaas.
Ik praatte er openlijk over met Musa: wat als je bij je papa
woont en mama in Afrika blijft? Meteen bedacht hij welke praktische obstakels
er overwonnen zouden moeten worden. Dan heb ik een gsm nodig met die en die
app, een receptenboekje met dit en dat recept en een treinabonnement om bij
mamie op bezoek te gaan. Ik moest dan tenminste blijven tot zijn verjaardag en
hem helpen om zelfstandig alle routes te kunnen afleggen naar en van school en
naar en van mamie. Verder moest ik minstens twee keer per jaar op bezoek komen.
Musa leek er klaar voor. Alleen wist ik niet of ik het was.
De laatste weken voelde ik de winterse behoefte om te
cocoonen, me even te onttrekken aan de drukte van straat en strand, en
ontmoetingen en gesprekken die oppervlakkig zijn, energie vragen en soms
ongemakkelijk voelen. De huismus in mij geniet dan van thuis in de kamer in een soort tijdloze flow de creatieve ruimte voelen om te zijn. Ik focus op de lessen met Musa waar met
wisselend enthousiasme op gereageerd wordt. Daarnaast is er volop ruimte om te
tekenen, te lezen, te knutselen en te spelen.
Er zijn de wekelijkse afspraak bij de neef-imam Muhammed in
Abuko op vrijdagnamiddag en de voetbaltrainingen die ons in het weekend vroeg
doen opstaan. Verder zijn er geen verplichtingen buitenshuis. Boodschappen doen
we tussendoor in de kleine buurtwinkels, op de markt en elke week rijden we
naar Senegambia of verder naar Kairaba Avenue waar de “grootste” supermarkt
is. Het aanbod blijft beperkt en je moet
de vervaldatum checken. Bovendien zijn alle levensmiddelen hier duur, want
ingevoerd, en is er zeker op vlak van groenten en fruit weinig variatie. Ik mis
courgetten en champignons. Aan de lokale gerechten wil Musa niet wennen, dus
kook ik met wat voor handen is hier iets wat hij lust of bereid is te proeven: spaghetti bolognaise, spaghetti sardine, macaroni, lasagne, patatjes… Ik ben een beetje moe van steeds
hetzelfde eten.
De twijfel vind ik ook vermoeiend en het gemis dat zich
steeds scherper laat voelen. Ik mis mijn vrienden. Ik mis echte verbinding.
Hier heb ik veel aan Ebou en een fijn contact met Tunko. Maar beiden hebben het
heel druk met al hun verantwoordelijkheden en simpelweg met overleven. Ik wil
hen niet belasten. Tegelijk heb ik geen energie of zin om nieuwe mensen te
leren kennen, en soms schaam ik me omdat ik defensief of afwijzend reageer op
een vriendelijke vraag of poging tot contact. Ergens voel ik dat ik minder en
minder gaan lachen ben de laatste tijd. Er zit spanning op mijn kaken, ik kan
niet vrij ademen.
Wanneer ik een wit blad neem en voor mijn hersenen de vraag
noteer: “Wat heb ik nodig?”, verschijnen er woorden als duidelijkheid, nieuwe
uitdaging, perspectief, gezondheid. Maar ook België, Musa en een goede
verstandhouding met zijn vader vloeien intuïtief uit de pen op het blad. Ik had
echt gedacht dat ik in Afrika zou willen blijven, dat het eindelijk tijd was om
die dromen te gaan realiseren. Ik wist dat ik het kon, ik wist dat ik het
mocht. Maar nu leek ik het niet meer zo hard te willen, of niet nu.
Ik besefte dat ik in al die vrijheid van opnieuw mogen
beginnen mezelf nog steeds onbewust een moeten had opgelegd: iets dat ik aan
mezelf moest bewijzen. “Ik mag altijd opnieuw kiezen” schreef ik op het blad en
“Wat voelt als een duidelijke ja?”. Al snel schreef mijn pen in drukletters
TEKENACADEMIE op met tussen haakjes (illustratie). Op vlak van werk kwamen er enkele
vraagtekens op het blad te staan. Het was ok dat ik het nog niet wist, er was
tijd, nog een ruime zes maanden tijd voor Musa en mij om hier te zijn, samen.
Door los te laten dat ik hier iets moest opbouwen, bereiken, mijn dromen
najagen, werd ik me pas bewust van het ongelofelijke cadeau dat we onszelf
gegeven hadden met dit jaar. Deze tijd samen is zo kostbaar.
Op kerstdag regent het zachtjes, voor het eerst in drie
maanden. Het voelt heerlijk verfrissend. Een dag zonder wind die alles met stof
bedekt, maar in plaats daarvan schoonspoelen en loslaten. We branden een
kaarsje voor alle mensen die we missen en we beelden ons in dat onze
liefdevolle gedachten tot bij hen reizen in een voelbare omhelzing. Hier werkt
het, ik voel me enorm verbonden met iedereen die ik graag zie.
Maar in de eerste plaats vult mijn hart me met liefde voor
wie ik ben. Ik voel me krachtig. Ik heb niets te bewijzen, ik ben goed zoals ik
ben. En als ik naar Musa kijk, voel ik diezelfde kracht.
Reacties
Een reactie posten