Een nieuw begin...
Ebou, de man des huizes en de jongste broer van Pa, zorgt hier toegewijd voor het gezin waar Musa en ik ontegensprekelijk deel van uitmaken: Ebou, zijn vrouw Fatima, hun driejarige energieke zoontje Habib, Fatou en Musu, een 20-jarige studente landbouwkunde die veel helpt in het huishouden tot ook zij zal trouwen en het huis uit zal trekken en Lady, de waakhond.
Mijn ongemak komt natuurlijk ook voort uit de behoefte aan een eigen ruimte voor onze kleren en de spullen die nu elk moment met de container zouden moeten aankomen. Na enkele opties te hebben overwogen om een appartement te huren, hebben we beslist om een ruime kamer bij te bouwen aan het familiale huis. Het zou ons een beschermde omgeving bieden waarin we ons vrij kunnen bewegen en van waaruit we gemakkelijker kunnen deelnemen aan het sociale leven.
Een deel van het maïsveld op het terrein moest eraan geloven en al snel gingen metselaars, schrijnwerkers, een elektricien, een loodgieter, een ramenmaker en een smid aan de slag. Zonder planning of zicht op een duidelijk budget onderhandelden we stap per stap prijzen voor het werk en het nodige materiaal.
Het bouwproces verloopt verbazingwekkend vlot, al steken regen en stormweer soms dagenlang een stok tussen de wielen, en mijn bewondering voor de kunde van de vakmannen met een minimum aan gereedschap stijgt dag na dag. Na enkele weken stond de aanbouw, werden het dak en de nodige water- en elektriciteitsleidingen gelegd en werd de kamer van binnen en buiten bepleisterd.
Het enige dat nu nog dient te gebeuren is het steken van het plafond en de belichting, het plaatsen en betegelen van de badkamer en het gieten van de cementen vloer. Op het laatste moment zal het raam naar de woonkamer worden vervangen door een deur en het raam worden afgewerkt dat nu wordt gebruikt om vanop het erf aan de aanbouw te werken.
Cement, het basisingrediënt voor het grootste deel van de werken, is door een maandenlange blokkade aan de grens met Senegal een duur goedje geworden. De oorzaak van de blokkade blijkt een verdriedubbeling van de importtaksen met de bedoeling een cementvriendje van de president te bevoordelen. Alle protest werd vakkundig de kiem in gesmoord waardoor deze schaamteloze situatie al vier maanden aanhoudt, truckchauffeurs zonder inkomsten kwamen te zitten en de prijzen voor cement de pan uit rezen.
Het is maar één voorbeeld van hoe corruptie hier straffeloos zegeviert.
Op de televisie volgen we een onderzoekscommissie die de uitgaven van lokale bestuurders controleert. Kasboeken werden zogenaamd opgegeten door termieten, door kleine kinderen thuis overgoten met melk of op een ander manier onleesbaar gemaakt. Iedereen weet wat er in werkelijkheid gebeurt, maar Barrow en zijn vrienden hebben nu eenmaal de macht.
Toen de 21-jarige dictatuur onder Jammeh ten einde kwam, werd Barrow aangesteld als voorlopige bestuurder. Hij beloofde verkiezingen na 3 jaar en het inschrijven van dit democratische beginsel in de grondwet, maar net als zijn voorganger beweerde hij na die termijn officieel verkozen te zijn door het Gambiaanse volk en er kwam geen aanpassing van de grondwet. De ene dictator werd zo ingeruild voor de andere.
Een paar jaar geleden vertelde Ebou me over zijn ambitie de volgende president van Gambia te worden. Ik noemde hem al lachend ‘mijn president’, maar hoe meer ik in onze gesprekken en via het nieuws te weten kom over de politieke wantoestanden, hoe meer ik begrijp dat hij het ernstig meent. Toen ik vorige zondag met Ebou van materiaalshop tot materiaalshop wandelde, vroeg ik hem naar de belangrijkste agendapunten in zijn presidentscampagne: van investeringen in de landbouw om zelfvoorzienend te worden, over het uitroeien van vriendjespolitiek door het verhogen van lonen tot het voorkomen van braindrain en het aanstellen van competente mensen. Hij had er duidelijk grondig over nagedacht en ik geloof oprecht dat hij een ander soort leider zou zijn.
We begroetten een politieman aan één van de wegcontroles terwijl we verder wandelden. Je kan ze maar beter te vriend houden, de politie. Anders houden ze je elke keer staande met de auto en al is de auto helemaal in orde, je papieren krijg je pas terug als ze hun honderd Dalasi hebben geïncasseerd.
Gisteren waren Ebou en ik op stap met Bamusa, een heerlijk rebelse neef met het hart op de goede plek. We waren op zoek naar een toilet, douche, lavabo en tegels voor onze badkamer en als loodgieter wist hij de beste plek om kwaliteitsvol materiaal te vinden. Net als zijn broer Pa, die de elektriciteit in het huis verzorgt en in wiens tweedehandswinkel we alvast een tafel met stoelen vonden, vervolledigde hij mijn beeld van het functioneren van de politie.
Toen Bamusa en Ebou in de auto in een hevig gesprek verwikkeld waren, vroeg ik of het te maken had met de camionet van Pa die de dag ervoor geconfisqueerd werd door de politie omdat hij deze zogenaamd illegaal op de weg had geparkeerd met een affiche “te koop”. Pa had de keuze: ofwel 15 000 Dalasi betalen ofwel 6 maanden dwangarbeid in de gevangenis.
De discussie bleek echter te gaan over een terrein dat Bamusa voor een Duitse vriend geregeld had en cash betaald had aan de verkoper die hem een eigendomsbewijs had overhandigd. Wanneer Bamusa zijn vriend een paar maand later het terrein wilde tonen, bleek er een andere familie te wonen. Het terrein was meerdere keren verkocht, een misdrijf dat vaak blijkt te gebeuren want toch onbestraft blijft.
De politie kan iemand maar beperkt vasthouden en als het op bemiddeling aankomt, zal de verkoper beloven om elke maand een minimaal bedrag te betalen, waardoor je je geld uiteindelijk pas na decennia terugziet, of hij zal verkiezen om een paar jaar in de gevangenis te verblijven. Ook inbrekers of andere dieven blijven schaamteloos op vrije voeten en slachtoffers zien de schade nooit vergoed wat ervoor zorgt dat mensen soms liever het recht in eigen handen nemen.
Gambia is er sinds mijn eerste bezoek twintig jaar geleden alleen maar armer op geworden. Het gebrek aan toekomstperspectieven voor jongeren, de willekeur van de corrupte wethouders, de vriendjespolitiek die onrecht en incompetentie bevordert, bendes die straffeloos hun gang gaan, minimale lonen (het laagste loon zou 20 euro per maand bedragen) terwijl de prijzen voor levensmiddelen steeds stijgen… het zorgt voor een toegenomen onveiligheid. En ik begrijp nu waarom er tralies voor de ramen van onze kamer moeten (er werd al drie keer ingebroken in het familiale huis), waarom het afgeraden is om alleen geld af te halen aan een ATM en waarom ik tegen zonsondergang het best thuis kan zijn.
Natuurlijk proberen de meeste verkopers als ze een wit gezicht zien hun goederen of diensten duurder te verkopen – er zijn geen vaste prijzen, dus onderhandelen is sowieso wel nodig - en toch ontmoet ik elke dag mensen die oprecht geïnteresseerd, zorgzaam en behulpzaam zijn. Dat ik een aardig mondje Wolof spreek en al enkele woorden Mandinka heb geleerd, helpt natuurlijk. Maar zelfs voor ik spreek, word ik warm begroet hier aan “The smiling coast”.
We zijn nog niet volledig geland, maar onze familie hier, de omgangsvormen, de geuren, de smaken, de zon, de aarde, het ritme van het leven... ik weet dat we ons hier thuis gaan voelen, al beseft Musa dit nog niet. Hij heeft wat meer tijd nodig om te wennen. Ik verplicht hem nu elke maaltijd vijf lepels te proeven omdat hij anders enkel brood met honing zou eten uit schrik voor de nieuwe smaken.
Als hij onhandelbaar is, kalmeert hij vanzelf in interactie met Ebou die hij volgt naar het voetbalveld of in hun gedeelde liefde voor milkshake. We praten veel over wat hij gek of moeilijk vindt: samen een maaltijd delen uit één schotel, het ‘irritante’ gedrag van Habib die hem natuurlijk in alles kopieert of de elektriciteit die uitvalt terwijl hij net naar Pan aan het kijken was op de satelliettelevisie.
De elektriciteit valt geregeld uit, soms elke paar minuten, soms voor een hele dag en nacht. We grappen dan dat NAWEC, de netwerkbeheerder, staat voor Not Always With Electricity Company. Een man suggereerde in een grappige litanie op sociale media dat als elke Gambiaan 1 Dalasi zou betalen ze misschien een einde zouden kunnen maken aan die eeuwige elektriciteitscoupures. De toestellen gaan eraan kapot, net als alle goederen die koel bewaard moeten worden. Zonder ventilator is het snikheet en de eerste week was het lastig om in te slapen, maar ook de hitte went.
Aangezien Jambur, het dorp waar we wonen, een nieuw verstedelijkt gebied is, zijn we niet aangesloten op de nationale pijpleidingen voor watervoorziening. Water wordt hier uit de grond gepompt en buurmeisjes komen met grote bassins water tappen voor hun huishouden. Het is gratis en altijd beschikbaar, tenzij de reservetank leeg is en de elektriciteit uitviel vóór iemand de schakelaar voor de waterpomp kon aanzetten.
Het regenseizoen duurt nog een maand, daarna belooft het leven hier aangenamer te worden: verse maïs en watermeloen, meer groenten, minder heet, minder insecten, meer toeristen, meer entertainment, meer begaanbare wegen…
En voor Musa en mij: een eigen kamer om in te richten naar onze smaak als leef- en werkruimte, meer structuur in het thuisonderwijs (daarvoor hebben we die ruimte, rust en tafel nodig), de kans om vrienden te maken op de voetbaltraining, scholen te bezoeken, af en toe een concertje mee te pikken en verder te wennen aan onze nieuwe thuis.
Ondertussen rijden we niet meer verloren wanneer we als sardientjes in een blik town trips nemen via Sukuta Traffic Light over de Turntable naar de Senegambia en Poco Loco Road waar we om de paar dagen genieten van strand en zee en een vers sapje of snack in onze favoriete strandbar ‘Justice’. Maar we kijken uit naar onze auto die nu elk moment ontscheept kan worden, waardoor we in alle vrijheid Musa’s vaderland verder kunnen ontdekken.
Dankjewel voor dit nieuws uit Gambia ! Tussen de lijnen ontdek ik nu al een vleug van Afrikaans ritme en sfeer. Ja, ik wil echt wel weten hoe jullie het gaan stellen in de nieuwaanbouw xxxx
BeantwoordenVerwijderen