Allez, en route...
Voor mijn verjaardag kreeg ik
waar ik zo naar verlangd had: vrijheid. Mijn auto die ik in juli had
toevertrouwd aan een container voor een boottrip van een drietal weken, was
twee maand later geblutst en gebroken aangekomen in Jambur. De achterruit was
verbrijzeld, de reserveband was gebruikt om een onverklaarbare snee in de
originele band te verbergen, de neus was ingedeukt en het zonnescherm aan de
dakruit losgetrokken. De verscheper en zijn contactpersoon in Gambia ontkenden alle
verantwoordelijkheid, het was op de haven in Banjul gebeurd.
Ik had voorzichtig alle stukjes
glas uit de koffer gepeuterd en met twee meter plastic folie en tape de koffer
afgedekt om verdere schade zo goed mogelijk te voorkomen, maar een passende
vervangruit vinden bleek een onmogelijke opdracht. Telkens we naar de zee of de
supermarkt wilden, lieten we de auto dus noodgedwongen staan en liepen Musa en
ik door het mulle zand naar de Highway waar we wachtten op een auto die ons mee
kon nemen. We wrongen ons moedig in de overvolle busjes en leerden shortcuts
over het strand kennen als we van de surfbar in Palma Rima naar ons
restaurantje in Poco Loco wilden.
Op een van de laatste tripjes
legde de apprentice, de leerjongen die passagiers lokt en het geld incasseert,
zijn hand hoog op mijn been. Bij deze vorm van transport zit je zonder
overdrijven als sardientjes in een blik en dus is het volkomen normaal dat je
schouders, armen en benen geperst zitten tegen die van je medepassagiers, maar
je handen hou je thuis. Eerst zei ik discreet:
‘Je hand…’. De jongen deed alsof hij me niet hoorde en zorgde er daarentegen
voor dat hij elke keer dat hij zich draaide om geld te vragen of om de deur
open te schuiven zijn hand op mijn been hield. Tot ik luider stelde: “Baayil sa
lokha. Sama yaram le” (Hou je handen thuis. Dit is mijn lichaam.) Er ontstond
rumoer in de bus. De jongen trok zijn hand geschrokken terug en vermeed de rest
van de rit oogcontact. Ik hou er niet van iemand publiekelijk te beschamen,
maar terwijl ik zachtjesaan meer zuurstof binnenkreeg, voelde ik nog steeds
boosheid wervelen in mijn keel. Toen we aan de eindhalte uitstapten, sprak ik
hem aan: “Het hoort niet wat je deed,” zei ik, “maar ik ben dankbaar dat je uiteindelijk
wel naar me geluisterd hebt.” De jongen knikte verlegen en stapte terug op.
Musa trok aan mijn arm: “Wat is er gebeurd, mama?” Ik stelde hem gerust en terwijl
we het drukke kruispunt overstaken naar het volgende busje, legde ik hem uit
wat consent betekent.
Op mijn verjaardag klopte Ebou
vroeg in de ochtend aan onze deur aan. “Kom,” zei hij, “we gaan de verzekering
voor je auto regelen.” Het is een verplicht document met weinig echte
betekenis, want bij ongevallen komt de verzekering zelden of nooit tussen, maar
de politie vraagt er wel naar. Het voelt onwennig om te rijden met een blauw
ondoorzichtbaar zeil in je achteruitkijkspiegel, maar het lukt wel. Aangezien
de nummerplaten uit stock zijn, had Ebou het nummer op zijn werk in het groot
geprint en gelamineerd. Onderweg merkte ik dat er nog auto’s noodgedwongen op
de baan waren met een papieren nummerplaat. We reden verder naar een buurt met
een grote concentratie van handelaars in auto-onderdelen. Hier en daar stopten
we en vroegen we naar een vervangruit, maar Skoda is geen populair merk in
Gambia en de onderdelen zijn zo goed als onvindbaar. Tot er plots iemand
zwaaiend en roepend achter ons aan kwam gelopen. Hij had de oplossing voor ons
probleem, beweerde hij heftig en ik herkende de Engelse tongval van mijn
Nigeriaanse vrienden in België.
Nadat Ebou een prijs met hem was
overeengekomen, leidde de man ons naar een steegje waar zijn Nigeriaanse
vrienden zich gespecialiseerd hadden in ruiten van glasvezel. Een groot stuk
dik plastiek werd onhandig afgepast tegen de achterruit en een wiebelige hand
tekende met een alcoholstift de vorm van de achterruit op het glasvezel. Ik
keek met grote ogen en zonder veel hoop naar de werkzaamheden. Iemand timmerde
de ruitenwisser uit het venster, deze konden we later misschien nog terug laten
installeren. Een ander stak een vuurkorf aan waarin messen en metalen stokken
werden verhit, terwijl een derde met het stuk plastiek en de stift heen en weer
liep om telkens opnieuw af te passen. Het duurde uren, maar uiteindelijk was de
plastiek met de hete messen op maat gesneden en werden er met de hete stokken
gaten in gesmolten om de plastieken ruit vast te vijzen. Het kader was met
zwarte sprayverf afgewerkt en de randen werden nog eens extra vastgelijmd. Ik
was echt onder de indruk, want het resultaat geleek verrassend sterk op een
echte autoruit.
Tegen de middag waren we net op
tijd terug voor de afspraak met Bamusa. Hij moest in het huis nog enkele
herstellingen uitvoeren en zou ons dan met zijn pick-up helpen om de bestelde
kasten op te halen. Aangekomen in het houtatelier bleek de kleerkast inderdaad
zo goed als klaar, er moest enkel nog een vezelplaat op de achterkant worden
bevestigd. De verhoudingen van het rek waren echter zodanig fout
geïnterpreteerd (vier rijen van vier vakken, waren drie rijen van drie vakken
geworden), waardoor het rek volledig uit proportie was. Ik maakte een steen van
mijn hart en zei dat ik het rek zo niet kon accepteren. De baas werd erbij
geroepen. Ik schudde zijn misvormde hand en hij stelde zich een beetje
hoogdravend voor als de CEO van de werkplaats. Met de hulp van een Duitse
vriend had hij dit bedrijf uit de grond gestampt en trots toonde hij mij de
papieren van zijn vereniging. Ik hield van zijn ondernemingszin en grinnikte
innerlijk om de kronkels in zijn denken. Hij wou het goedmaken, want hij had
het geld nodig voor zijn vrouw die op bevallen stond en de meubels hadden al
weken klaar moeten zijn. Hij stond erop de kast thuis te leveren en het
voltallige atelier moest mee. Het rek zouden ze zo snel mogelijk aanpassen volgens
de instructies. Mijn opluchting was groot toen de loodzware houten kast een
plek kreeg in onze kamer en onze kleren na drie maanden eindelijk uit de
reistassen mochten.
“Je hebt gouden handen, draag
hier veel zorg voor.” De reactie van mijn tante Hilde op mijn vorige
nieuwsbrief had me overtuigd om mezelf voor mijn verjaardag een wasmachine
cadeau te doen. Terwijl mijn handen herstelden, bereidden we ons voor om een
tweetal weken naar Senegal te reizen. Met de luxe van een grote kofferbak en de
gedachte niet te hoeven wassen op reis, pakten we de reistassen in. Het was de
bedoeling een echte zon-, zee- en strandvakantie te beleven. Veel kleren, veel
handdoeken en zwemkledij, veel buitenspeelgoed, spelletjes, tekengerief en
boeken.
De volgende ochtend vertrokken Musa
en ik vroeg naar de nog slapende hoofdstad Banjul om de veerboot te nemen
richting de grens met Senegal. Ik voelde een vreemde mengeling van opwinding en
stress. Ik was al vaker deze grens overgestoken, maar het was de eerste keer
dat ik deze reis alleen met mijn zoon maakte en dat ik zelf reed. De
formaliteiten aan de grens verliepen ongelofelijk vlot, al maakte Musa er een
sport van om telkens we bij een officiële instantie stopten grapjes uit te
halen of de barelen te gebruiken om te freerunnen. De meesten konden er
gelukkig mee lachen en soms kwamen we er met een berispende waarschuwing van
af.
Na de grensovergang passeerden we
nog twee douaneposten. Eén douanier wou zijn gezag laten gelden door autoritair
te blaffen dat hij de bagage wou controleren en me dan met een onduidelijke
vinger richting een bureautje te sturen. Als ik hem duidelijk maak dat ik zijn
gezag respecteer, maar niet begrijp wat juist de bedoeling is en wel graag als
een mens behandeld wil worden, verontschuldigde hij zich geschrokken en legde
me hoffelijk uit wat zijn taak juist inhield.
We werden hartelijk verwelkomd
door Awa en Bintu en maakten kennis met Pape Khane en zijn dochters, Fatima en
Mariama. Pape Khane liet zich kennen als een joviale muzikant die twee levens
leidt: een met zijn vrouw in Duitsland waar hij hard werkt (zo hard dat hij
doodmoe zijn vliegtuig had gemist) en het andere als strenge vader en
echtgenoot met Awa en de kinderen. Tijdens ons verblijf genoot ik van de
gesprekken over geneeskrachtige planten als moringa of nebadie (“never die”),
kwamen we plots in een heftige discussie over de denkbeeldige gevaren van het “propageren”
van homoseksualiteit terecht die even plots weer oversloeg in een vrolijk
gesprek over kunst. Toch bleef ik met een beklemmend gevoel toeschouwen hoe hij
zich op elk mogelijk moment van de dag liet bedienen door zijn vrouw en haar
zelfs ’s nachts wakker maakte om eten voor hem te maken. Toen zijn dochter
Fatima me stiekem toefluisterde of ik toestemming wilde vragen aan haar vader
om mee te gaan naar de zee, zei hij gelukkig geen nee.
De eerste dagen had Musa het
lastig met de nagestreefde limiet op schermtijd en wou hij zich vooral
opsluiten in de kamer. Het hielp niet dat hij elke dag een nieuwe wonde opliep:
aan zijn knie, zijn enkel, zijn wenkbrauw, zijn andere voet… waardoor hij ook
niet ten volle kon genieten van het zwembad of het strand. Hij had het lastig
en vroeg mijn constante aandacht tot er voorzichtig toenadering groeide tussen
hem en Fatima. Zonder elkaars taal te begrijpen ontstond er een samenspel op de
grens van kinderlijk spelen en vlinders-in-de-buik. Plots zag ik mijn zoon
twijfelen over zijn spiegelbeeld, zijn haar zorgvuldig in de juiste plooi duwen
en zijn kleren met grote precisie uitkiezen. Het bleef allemaal heel onschuldig
vertederend, voorlopig toch...
Met Popenguine als uitvalsbasis maakten we uitstappen naar andere plekken aan de Petite Côte die lang geleden al mijn hart en zinnen streelden. Zo maakten we een wandeling op het schelpeneiland Fadiouth waar de gids het al na een minuut opgaf om Musa iets bij te brengen waardoor ik hem zelf maar vertelde over het bijzonder vredevolle samenleven tussen christenen en moslims die elkaars godshuizen helpen bouwen en samen rusten onder de schaduw van baobabs op het kerkhofeiland van schelpengraven. Op het snijpunt tussen de chaotische wirwar van christelijke graven en de moslimgraven die allen met hun hoofd richting Mekka liggen, baden we voor vrede in Gaza en alle andere plekken in de wereld waar vrede, democratie en mensenrechten door de mistroostige resultaten van recente verkiezingen in het gedrang komen.
Op andere dagen verlegde Musa met
de nodige aanmoedigingen zijn grenzen op het avonturenparcours van Acrobaobab,
beklommen we genietend van het landschap de rotsen van Popenguine (achteraf pas
hoorden we dat er heel wat slangen tussen de wilde begroeiing verstopt zaten)
en lieten we ons een eindje meedrijven met de stroming aan het heerlijke
eilandstrandje in Somone. Tussendoor speelden we Crazy Eight, daagden elkaar
uit met schaken of petanquen en haalden we de frisbee en badmintonraketten
boven. Aan tekenen of lezen kwam ik zelden toe, maar ik genoot van de speeltijd
met Musa die voortdurend doorspekt blijft van vragen over de verre toekomst,
dilemma’s over gewenste superkrachten en Engelse YouTube-grapjes.
Met Moussa verbleven we ook een paar dagen in Dakar dat in de afgelopen twintig jaar enorm geëvolueerd is en waar je je soms in Parijs waant. We bezochten mijn goede oude collega Vincent met wie ik aan de Ambassade van België van 2005 tot 2008 een bureau deelde. Hoewel hij ondertussen was gepromoveerd tot Adjoint à l’Attaché de Coopération, was hij onveranderlijk dezelfde charmante gentleman gebleven.
Dakar sloten we af met een bezoek
aan het strandeilandje Ngor en we maakten ons klaar voor een
maagdentrip naar Touba. Hoewel ik jaren in Senegal gewoond heb, was het me
nooit gelukt om de heilige stad van de Mouriden te bezoeken. Net voor we Touba inreden,
sloeg ik een hoofddoek om. We verbleven twee nachten bij Serigne Galas, de
marabout van Moussa, die ons warm ontving en ons de kamer van zijn kinderen
aanbood. Musa ging met de mannen mee voor het voornaamste gebed op vrijdag in
de grote moskee. “Hij heeft het goed gedaan”, vertelden ze me bij terugkomst.
Op een later moment bezocht ik met de dochters van Serigne Galas de delen van
de moskee die openstonden voor ongelovigen. Ik was benieuwd naar de binnenkant.
De lucht voelde anders in Touba. Het leek alsof ik meer adem kreeg en mijn hart
lichter voelde.
De laatste dagen verbleven we bij
Moussa’s vriend Papis vlakbij Parc de Bandia. Deze keer gingen we niet op
safari, dat avontuur willen we bewaren voor wanneer mamie en Olivier op bezoek
komen. We gingen wel pizza eten in het park, een pizza die we ongewild deelden
met een van de vingervlugge aapjes daar. De allerlaatste dag van onze vakantie
maakte Musa voetbalvrienden op straat wat zijn verlangen om terug te keren naar
Gambia even deed verdwijnen. Hoewel we samen hier zoveel mooie en fijne
momenten beleefden, bleef Senegal in zijn hoofd het land waar hij altijd
ongeluk had en zich elke dag pijn deed. Voor mij voelde het heerlijk om terug
in mijn geliefde Senegal te zijn, Frans te praten en Moussa terug te zien. Maar
de schoolboeken riepen.
Op de terugweg passeerden we vlot
voorbij de douane en grenspost, maar werden we aan de Gambiaanse kant door autoriteiten
aan de kant gezet: de ene dwong me alle bagage uit te laden op zoek naar de
gevarendriehoek, de andere waarschuwde streng dat een Gambiaans rijbewijs
verplicht zou zijn. Ondanks het onaangename machtsvertoon, verbaasde ik me
erover dat ik tot nog toe geen enkele keer geld heb moeten bovenhalen om verder
te mogen rijden. Met een vriendelijke, nederige houding praatte ik me er
telkens met gemak uit. Vroeg in de middag arriveerden we in Barra waar we het
aanbod afsloegen om voor een extra 30 euro sneller op de veerboot te mogen. Een
ontmoeting met een behulpzame, wijze ziel maakte de wachttijd draaglijk, al had
ik misschien anders beslist had ik geweten dat we meer dan 5 uur zouden moeten
wachten. Terwijl we op de veerboot de batterij van mijn gsm en gps probeerden
te reanimeren, viel de nacht plots zoals steeds dichtbij de evenaar.
Poetsen, uitpakken en kleren
wassen kan morgen ook, dacht ik, terwijl we moe in slaap vielen in ons eigen
bedje. Van zodra de eerste wasmachine draaide, belde ik de volgende ochtend naar
de houtbewerker om te vragen of het rek klaar was. Dankbaar aanvaardde ik zijn
aanbod om het zware meubel tot bij mij te brengen. Het rek was zo goed mogelijk
herwerkt tot het gevraagde model, al liet de afwerking veel te wensen over. Eindelijk
mochten ook al het knutselmateriaal, de gezelschapsspelen en de boeken uit de
dozen waar ze door opstijgend vocht kwetsbaar werden voor schimmel. Onder een
van de dozen zat een grote gekko die ik omwille van de giftige huid niet daar kon
laten of heelhuids buiten kon zetten. Na een misselijkmakende strijd met het
reptiel dat vibreerde van levenskracht, gaf het beest de geest. Ondertussen had
Lady buiten een diepe put gegraven waarin ze een nest van zes mengelmoespuppy’s
wierp en vond ik even later troost bij een geitje van de buren dat steeds op
bezoek komt en speels om aandacht vraagt.
Wanneer we klaar waren met de
was, de jacht op insecten en opruimen, voelde onze kamer echt aan als thuis,
een plek waar we graag leven en werken. We focusten de voorbije tien dagen op
de lessen Nederlands en wiskunde die gelukkig vlot gaan, want we hebben wel wat
schoolwerk in te halen. Daarnaast zijn we deze week ook gestart met koranlessen
bij een neef van de familie die imam is en heeft Musa ondertussen ook de eerste
trainingen aan de football academy achter de rug. Op kousen de tweede keer
omdat de spiksplinternieuwe voetbalschoenen hem meteen een dikke blein
bezorgden, maar dankzij de aanmoedigingen van de omkadering toch vooral met
veel goesting om erin te vliegen. Op mijn auto prijken ondertussen echte
nummerplaten, de papieren werden meteen opgeëist voor Musa’s auto.













Wat een verhaal weer Charlotte. Jullie stralen op de foto's. Veel liefs en groetjes aan Musa
BeantwoordenVerwijderenJe hebt al heel wat meegemaakt de laatste maanden!! Gelukkig komt alles in orde uiteindelijk.
BeantwoordenVerwijderenZoals de autoruit , wat een verhaal op zichzelf is geworden.
Hou ons zeker verder op de hoogte van jullie belevenissen!
Groeten vanuit Sint-Niklaas